काठमाडौँ । नेपालका चलचित्रघरहरूभित्र प्रदर्शनरत विभिन्न सिनेमाहरूका आकर्षक दृश्य, भिडियो क्लिप तथा अडियोहरू लुकिछिपे रेकर्ड गरी टिकटक, फेसबुक, इन्स्टाग्राम लगायतका विभिन्न सामाजिक सञ्जाल तथा डिजिटल माध्यमहरूमा अन्धाधुन्ध अपलोड र प्रसारण गर्ने गैरकानूनी प्रवृत्ति अत्यधिक रूपमा बढेसँगै चलचित्र विकास बोर्डले एक गम्भीर तथा कडा चेतावनी जारी गरेको छ।
हलभित्र चलचित्र चलिरहेको बेला मोबाइल वा अन्य क्यामेराका सहायताले दृश्य खिचेर शेयर गर्ने यस्तो गतिविधिले समग्र फिल्म उद्योगलाई नै धराशायी बनाउँदै लगेको महसुस गर्दै बोर्डले आधिकारिक रूपमा प्रेस विज्ञप्ति मार्फत यस्ता क्रियाकलापहरू तत्काल bन्द गर्न सबैमा जोडदार आग्रह गरेको छ। अनधिकृत रूपमा चलचित्रको रेकर्डिङ गर्ने, डिजिटल पाइरेसी गर्ने र बौद्धिक सम्पत्ति तथा प्रतिलिपि अधिकारको खुलेआम उल्लङ्घन गर्ने جوकोहीलाई पनि प्रचलित कानूनबमोजिम कडाभन्दा कडा कारबाहीको दायरामा ल्याइने चेतावनी बोर्डले स्पष्ट शब्दमा दिएको छ।
हालै बजारमा प्रदर्शनमा आएको बहुचर्चित नेपाली चलचित्र ‘गौंथली’ लगायतका अन्य विभिन्न देशी तथा विदेशी चलचित्रहरूको महत्वपूर्ण दृश्य तथा क्लाइमेक्सहरू समेत अनाधिकृत रूपमा सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि यो समस्या झनै बिकराल रूपमा बाहिर आएको छ। ‘गौंथली’ चलचित्रको निर्माण तथा वितरण पक्षले पनि यस किसिमको गैरकानूनी पाइरेसीका कारण आफ्नो सिर्जनात्मक र आर्थिक अधिकारमाथि गम्भीर ठेस पुगेको भन्दै यसअघि नै कानूनी कारबाहीको प्रक्रिया अघि बढाइसकेको जानकारी गराएको थियो र दर्शकहरूलाई हलभित्र भिडियो नखिच्न सार्वजनिक रूपमा अनुरोध गरेको थियो। यसै सन्दर्भलाई मध्यनजर गर्दै चलचित्र विकास बोर्डले पनि गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाउँदै सिनेमा हलको अन्धकारमा भिडियो खिच्ने प्रवृत्ति बौद्धिक चोरी मात्र नभई ठाडो अपराध भएको ठहर गरेको छ। विज्ञप्तिमा उल्लेख भए अनुसार, चलचित्रघरभित्र सिनेमाको कुनै पनि अंश क्यामेरा वा मोबाइलमा कैद गर्ने, त्यसको प्रतिलिपि बनाउने, सामाजिक सञ्जालमा प्रसारण गर्ने वा सार्वजनिक रूपमा डिजिटल माध्यमबाट उपलब्ध गराउने सम्पूर्ण कार्यहरू प्रचलित ‘प्रतिलिपि अधिकार ऐन, २०५९’, ‘विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३’ तथा चलचित्रसम्बन्धी अन्य प्रचलित कानूनी व्यवस्थाको प्रत्यक्ष विपरीत हुनेछन्।
एउटा चलचित्र तयार पार्नका लागि निर्माताको तर्फबाट ठूलो लगानी, निर्देशक, कलाकार र प्राविधिकहरूको दीर्घकालीन परिश्रम, अझ हजारौँ चलचित्रकर्मीहरूको सामूहिक सिर्जनशीलता र पसिना खर्चिएको हुने वास्तविकतालाई बोर्डले जोड दिएको छ। तर डिजिटल पाइरेसी र अनाधिकृत रेकर्डिङको यस प्रकारको सस्तो लोकप्रियता कमाउने होडबाजीले निर्माता, निर्देशक, कलाकार, प्राविधिक, वितरक, हलवाला तथा समग्र लगानीकर्ताहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा ठूलो आर्थिक नोक्सानी पुर्याइरहेको छ जसले नेपाली चलचित्र उद्योग र बौद्धिक सम्पत्ति संरक्षणको भविष्यमाथि नै कालो बादल मडारिदिएको छ। त्यसैले, बोर्डले सामाजिक सञ्जालका प्रयोगकर्ताहरू, कन्टेन्ट क्रिएटरहरू, विभिन्न पेज तथा युट्युब च्यानल सञ्चालकहरू लगायत सबै डिजिटल प्लेटफर्म प्रयोगकर्ताहरूलाई सचेत गराउँदै यदि यस्ता अनाधिकृत रूपमा रेकर्ड गरिएका चलचित्रका क्लिपहरू कतै पोस्ट गरिएका छन् भने तिनलाई तत्काल आफैँ डिलिट वा हटाउन कडा निर्देशन दिएको छ।
साथै, चलचित्र घरहरूका सञ्चालक तथा प्रदर्शकहरूलाई पनि लक्षित गर्दै बोर्डले हलभित्र क्याम-रेकर्डिङ र पाइरेसी नियन्त्रण गर्नका लागि आफ्नो आन्तरिक निगरानी प्रणाली तथा सुरक्षा व्यवस्थालाई थप चुस्त र प्रभावकारी बनाउन अनुरोध गरेको छ। यदि हलभित्र कसैले यस्तो गैरकानूनी हर्कत गरेको भेटिएमा वा शङ्कास्पद गतिविधिको निगरानी भएमा तत्काल सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउन प्रदर्शकहरूलाई भनिएको छ। प्रतिलिपि अधिकारको पूर्ण सम्मान गर्दै जिम्मेवार र कानूनसम्मत डिजिटल व्यवहार अपनाउन सबै नागरिक तथा सञ्चारकर्मीहरूलाई आग्रह गरिएको यस चेतावनीले आगामी दिनमा नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा भइरहेको अनाधिकृत लिकिङ र डिजिटल चोरीका घटनाहरूलाई नियन्त्रण गर्न ठूलो सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।